Fjármála- og efnahagsráðherra hefur farið þess á leit við Héraðsdóm Reykjaness að dómkvaddir verði matsmenn til að meta kostnað ríkissjóðs af þeim aðgerðum sem ráðist var í til að draga úr eða koma í veg fyrir tjón í eldgosahrinu á Reykjanesskaga sem hófst í desember 2023. Engin ákvörðun hefur verið tekin um að höfða mál gegn þeim aðilum sem matsbeiðnin beinist að.
Aðgerðirnar fólust einkum í gerð varnargarða við Grindavík og Svartsengi, hraunkælingu og vörnum við hitaveitulagnir. Þær heppnuðust vel en ríkissjóður lagði til verulega fjármuni vegna framkvæmdanna og er heildarkostnaðurinn orðinn rúmlega 11 milljarðar króna.
Eðlilegt þykir í ljósi þessa umfangs að skoða hvort rétt sé að þeir aðilar sem tryggt hafa hagsmuni á því svæði sem eldgosahrinan náði til eigi að bera hluta af kostnaði ríkissjóðs vegna þessara aðgerða.
Aðgerðir miðuðu meðal annars að því að gæta hagsmuna aðila á borð við HS Orku hf., HS Veitna hf., Bláa Lónsins Ísland ehf., Eldvarpa ehf., Hraunseturs ehf., Íslenskra Heilsulinda ehf. og Bláa lónsins hf. Þessir aðilar áttu og eiga enn, vegna aðgerðanna sem í var ráðist, afar verðmætar eignir og lausafé við Svartsgengi, og/eða verulega rekstrarhagsmuni tengda slíkum eignum.
Þá telur ríkissjóður sig einnig eiga kröfu á hendur Náttúruhamfaratryggingu Íslands, sem vátryggjanda stórs hluta fasteigna í Grindavík og við Svartsengi.
Dómkvöddum matsmönnum er ætlað að meta sjálfstætt þau atriði sem matsbeiðni ríkissjóðs lýtur að, þar á meðal kostnað af aðgerðum sem ráðist var í til að koma í veg fyrir eða draga úr hættunni á tjóni af völdum eldsumbrotanna á Reykjanesskaga á árunum 2023-2024.
