Íslensk stjórnvöld hafa lokið fullgildingu nýs samnings undir hafréttarsamningi Sameinuðu þjóðanna um verndun og sjálfbæra nýtingu líffræðilegrar fjölbreytni hafsins utan lögsögu ríkja (BBNJ-samningsins) með afhendingu fullgildingarskjals til aðalframkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna.
BBNJ er þriðji framkvæmdasamningurinn sem gerður hefur verið undir hafréttarsamningnum. Með honum er í fyrsta sinn komið á fót heildstæðu kerfi til að vernda og varðveita umhverfi hafsins á svæðum sem ekki heyra undir lögsögu neins ríkis, á úthafinu og hafsbotni utan landgrunns. Á vettvangi samningsins munu ríki geta komið sér saman um aðgerðir til að ná fram markmiði um verndun og sjálfbæra nýtingu í hafinu, m.a. með tilgreiningu verndarráðstafana. Einnig er samningnum ætlað að stuðla að samráði og samfellu í aðgerðum milli þeirra stofnana sem þegar hafa skilgreind hlutverk í hafinu, s.s. svæðisbundinna fiskveiðistjórnunarstofnana.
Íslensk stjórnvöld gegndu leiðandi hlutverki í viðræðum um samninginn og hafa kappkostað við að koma honum farsællega til framkvæmda. Lok fullgildingarferlis tryggir að Ísland verður atkvæðabær aðili að BBNJ-samningnum frá gildistökudegi hans 17. janúar 2026. Sama dag taka gildi ný lög um verndun og sjálfbæra nýtingu líffræðilegrar fjölbreytni hafsins utan lögsögu ríkja sem Alþingi hefur samþykkt til að framfylgja ákvæðum samningsins.
„Við Íslendingar erum hafþjóð og það skiptir öllu máli að við höfum sæti við borðið hvar sem málefni hafsins eru til umræðu. Með fullgildingu BBNJ-samningsins tryggjum við áframhaldandi forystuhlutverk Íslands í alþjóðasamstarfi í þágu heilbrigðs hafs,“ segir Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra.
Samhliða afhendingu fullgildingarskjals gáfu stjórnvöld jafnframt út yfirlýsingu er varðar fyrirkomulag úrlausnar deilumála undir hafréttarsamningnum og framkvæmdasamningum hans. Ákvæði hafréttarsamningsins um bindandi úrlausn deilumála er grunnstoðin í réttarörygginu sem hann veitir, en ríkjum stendur til boða að velja á milli þess að vísa mögulegum deilum til alþjóðadómstóla eða gerðardóms. Yfirlýsing Íslands áréttar að slíkum deilum megi vísa til Alþjóðlega hafréttardómsins, Alþjóðadómstólsins í Haag eða í gerð.
