Á sumri sem leið höfðu þó nokkrir sjómenn á Norður og Austurlandi samband við mig sem voru á veiðum á makríl. Allir með tölu höfðu þann fyrirvara á upplýsingagjöfinni að gætt yrði trúnaðar og nafnleyndar.

Sjómennirnir voru einróma um að gríðarlegur munur væri á því verði sem greitt var fyrir makríl sem veiddur var úr sömu torfunni eftir því hvort aflanum var landað í Færeyjum eða til vinnslu í eigu útgerðar hér á landi.

Verðið var allt að 300 prósentum hærra í Færeyjum en það sem vinnsla í eigu útgerðarinnar greiddi hér á landi. Munaði þar allt að 200 krónum fyrir kílóið. Í framhaldinu leitaði ég staðfestingar á þessum verðmun og reyndist hann á rökum reistur.

Áætlað hefur verið að þessi verðmunur hafi leitt til um nokkurra milljarða króna tekjuskerðingar til sjómanna á síðustu makrílvertíð. Það gefur augaleið að það munar um minna.

Þessi verðmunur leiðir einnig til þess að ríkissjóður og hafnarsjóðir sveitarfélaga verða af gríðarlegum fjármunum. Áætla má að tekjur hafnarsjóða hefðu verið um hundruð milljóna króna meiri ef greitt hefði verið sama verð og í Færeyjum. Þessi verðmunur á uppsjávarfiski er ekki aðeins bundinn við makríl. Það er líka gríðarlegur munur á verði á loðnu og kolmunna.

Við þessu þurfa íslensk stjórnvöld að bregðast strax.

Á morgun hef ég boðað yfirmann Verðlagsstofu skiptaverðs á fund atvinnuveganefndar til að kynna starfsemi stofnunarinnar. Þar verður meðal annars farið yfir þessi verðlagsmál.

Hjá stofnuninni vinna aðeins þrír sérfræðingar. Miðað við stöðu þessara mála er er augljóst að efla þarf starfsemina og tryggja stofnuninni nauðsynleg tæki til að leita upplýsinga um raunvirði afla. Það liggur í augum uppi að gríðarlegir fjármunir eru í húfi. Þess vegna ætti að setja þetta mál í algeran forgang hjá stjórnvöldum.