Hætt verði að miða við fæðingardag barns þegar breytingar eru gerðar á fæðingar- og foreldraorlofi

Inga Sæland, félags- og húsnæðismálaráðherra, mælti í dag fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um fæðingar- og foreldraorlof og lögum um sorgarleyfi. 

Í frumvarpinu eru lagt til að breytingar á fjárhæðum greiðslna til foreldra sem nýta rétt sinn innan fæðingarorlofskerfisins miði ekki lengur við fæðingardag barns, frumættleiðingu eða töku barns í varanlegt fóstur heldur skuli slíkar breytingar eiga við um alla foreldra í fæðingarorlofi og þá sem eiga rétt á slíkum greiðslum þegar breytingarnar taka gildi. 

Í frumvarpinu er einnig lagt til að breytingar á fjárhæðum greiðslna á grundvelli laga um sorgarleyfi skuli eiga við um alla foreldra sem nýta rétt sinn samkvæmt lögunum, óháð því hvenær barnsmissir, andvanafæðing, fósturlát eða makamissir á sér stað.

„Ég er stolt af því að mæla fyrir þessum breytingum hér í dag sem ég tel vera mikið framfaraskref fyrir foreldra og fjölskyldur og styðja enn betur við fólk þegar það stendur á tímamótum – gleðistundum nýrrar fjölskyldu eða erfiðustu augnablikum sorgar. Ég bind miklar vonir við að þingið sameinist um að styðja þessa mikilvægu réttarbót,“ sagði Inga Sæland í framsöguræðu sinni.

„Með fyrirhuguðum breytingum er leitast við að tryggja betur afkomuöryggi foreldra í fæðingarorlofi og sorgaleyfi og eyða óvissu þeirra um hverjar fyrirhugaðar tekjur verði á því tímabili í lífi þeirra. Með þessum breytingum mun jafnræði milli foreldra í fæðingarorlofi janframt verða betur tryggt og samræmi aukast í greiðslum til þeirra.“

Hverju breytir frumvarpið?

Frumvarpið sjálft inniheldur ekki breytingar á fjárhæðum heldur felur það í sér tillögu að því til hverra breytingar á fjárhæðum ná.

• Nýja fyrirkomulagið yrði þannig að þegar breytingar eru gerðar á þeim fjárhæðum sem fólk fær greiddar í fæðingar- og foreldraorlofi þá myndu þær ná til allra sem væru í slíku orlofi eða ættu rétt á því þegar breytingarnar tækju gildi. 

• Fyrirkomulagið í dag er þannig að breytingar á fjárhæðum ná einungis til foreldra þeirra barna sem fæðast eftir að breytingarnar hafa tekið gildi.

Hvað gerist um áramótin?

Samkvæmt lögum sem samþykkt voru árið 2024 munu hámarksgreiðslur í fæðingar- og foreldraorlofi næst hækka um áramótin. Þá hækka hámarksgreiðslur úr 800.000 kr. í 900.000 kr. á mánuði.

Verði ofangreint frumvarp að lögum nú á haustþingi hefur það í för með sér að hækkunin á hámarksgreiðslunum mun ná til allra sem eiga rétt á fæðingar- og foreldraorlofi þann 1. janúar nk. Barn þarf þannig ekki að fæðast eftir áramót til að breytingin skili sér til foreldra þess heldur gæti barnið hafa fæðst árin 2024 eða 2025. 

Samsvarandi breytingar gilda um þau sem eiga rétt á sorgarleyfi þann 1. janúar nk.