Það er eitthvað undursamlega göfugt við þjóð sem getur rekið ríkissjóð með viðvarandi halla árum saman og samt fundið í sér köllun til að bjarga heiminum. Þessi siðferðislegi stórhugur hlýtur að vera sérstök náttúruauðlind, kannski jafnvel útflutningsvara. Við eigum fisk, orku og svo þessa óþrjótandi þörf til að rétta öðrum gúmmí tékka sem við eigum ekki fyrir.
Milljörðum hefur verið varið til stuðnings við Úkraína, og enginn efast um að þar sé hörmulegt ástand og þörf á aðstoð. En það er samt dálítið sérstakt að smáríki í Norður-Atlantshafi, sem nær ekki að reka eigið heilbrigðiskerfi hallalaust, telji sig í lykilhlutverki í endurreisn austur-evrópsks stórveldis. Við tökum erlend lán til að geta gefið. Það er nýstárleg nálgun á fjármálum: gjafmildi á afborgunum.
Skattgreiðandinn fær þannig það göfuga hlutverk að vera milliliður milli erlendra lánastofnana og alþjóðlegra góðverka. Við aukum erlendar skuldir svo að aðrir geti notið í dag. Börnin okkar fá svo að njóta þess á morgun, í formi verðtryggingar og vaxta.
Og svo eru það loftslagssjóðirnir. Þessir dularfullu fjárhirslur sem virðast lúta sömu náttúrulögmálum og svarthol: allt sem fer inn, hverfur sporlaust. Hundruðum milljarða er dælt í alþjóðleg verkefni sem eiga, samkvæmt glærukynningum, að bjarga plánetunni fyrir árið 2030 og minnir helst á markmið Friðar 2000.
Á sama tíma seinkar framkvæmdum heima, viðgerðum er frestað og kerfin molna. En það eru auðvitað smámunir í stóra samhenginu. Það er mikilvægara að geta vísað í fallega tölu á alþjóðlegri ráðstefnu en að stytta biðlista á bráðamóttöku.
Heilbrigðiskerfið hér heima, þetta gamaldags fyrirbæri sem snýst um að lækna fólk sem borgar skatta, má bíða. Það er líklega ekki nægilega alþjóðlegt vandamál til að vekja áhuga. Biðlistar eru jú ekki sýnilegir á loftslagsráðstefnum. Þeir eru bara sýnilegir þeim sem bíða og þjást.
Tugi milljarða til Íran frá Íslandi
Nú þegar heimurinn logar víða má velta fyrir sér hvort við eigum ekki að víkka sjóndeildarhringinn enn frekar. Ættum við til dæmis að senda rausnarlegan styrk til Íran, sem einnig stendur frammi fyrir afleiðingum átaka og stríðs? Ef meginreglan er sú að skuldbinda komandi kynslóðir til að sýna nútíma siðferðislega yfirburði, hvers vegna að stoppa við eitt stríð? Af hverju ekki að gera þetta almennilega?
Við gætum jafnvel stofnað sérstakan „Alþjóðlegan samviskusjóð Íslands“ fjármagnaðan með lántökum sem hefði það eina hlutverk að tryggja að engin alþjóðleg krísa fari framhjá án þess að íslenskur ríkissjóður leggi sitt af mörkum, óháð því hvort hann hafi efni á því eða ekki.
Auðvitað má halda því fram og margir gera það, að alþjóðleg ábyrgð sé raunveruleg og að lítil ríki njóti góðs af stöðugleika og samstöðu. Það er gild röksemd. En jafn gild er spurningin: hvar liggja mörkin? Hvenær telst ábyrgð vera dyggð, og hvenær verður hún að sjálfskaparvíti?
Kannski væri róttækasta hugmyndin sú að forgangsraða með hógværum hætti. Að laga það sem er í rúst hér heima fyrir áður en við gerumst bjargvættir heimsins. Að tryggja að þeir sem greiða reikninginn fái að minnsta kosti starfandi kerfi hér á landi í stað þakkarorða á alþjóðavettvangi.
En það er ef til vill of jarðbundin hugsun. Það hljómar einfaldlega betur að vera bjargvættur heimsins en að vera ráðdeildarsamur. Og við viljum jú vera stór í sögunni og með myndir af okkur með erlendum þjóðhöfðingum í myndabókinni, jafnvel þótt við séum örsmá í bókhaldinu í alþjóðlegu samhengi.
