“Alþjóðasamfélagið hefur brugðist almenningi á Gasa – með hægum, hikandi, ófullnægjandi og fálmkenndum viðbrögðum við dauða almennra borgara og tugþúsunda barna, þjóðernishreinsunum og hungursneyð af mannavöldum.”
Stóraukinn þrýsting þarf vegna Gasa
Alþjóðasamfélagið hefur brugðist almenningi á Gasa – með hægum, hikandi, ófullnægjandi og fálmkenndum viðbrögðum við dauða almennra borgara og tugþúsunda barna, þjóðernishreinsunum og hungursneyð af mannavöldum. Borgaralegir innviðir hafa verið lagðir í rúst: vatnsveitur, land til matvælaframleiðslu, skólar og sjúkrahús. Þeim fjölgar hratt sem telja framgöngu hers og ríkisstjórnar Ísraels bera einkenni þjóðarmorðs, að alþjóðalögum.
Stórveldi grafa nú undan alþjóðakerfinu og almenningur um allan heim missir trú á því. Hörmungarnar á Gasa eru ein ástæða þess. Þær eru skerandi dæmi um að gjörsamlega hefur mistekist að veita almennum borgurum það skjól, mannúð og mannréttindi sem alþjóðakerfinu er ætlað, líka á stríðstímum. Að stöðva blóðbaðið á Gasa er eitt mikilvægasta viðfangsefni samtímans. Það er löngu orðið svartur blettur í heimssögunni að það hafi ekki tekist. Fyrir utan dauðsföll og afleiðingar fyrir almenning mun aðgerðaleysi halda áfram að grafa undan trausti og trú á því að lýðræðið virki og pólitík sé til nokkurra hluta nytsamleg.
Það er auðvelt að finna til vanmáttar gagnvart þessari stöðu. Orð eru ódýr. Fyrir bráðum tveimur árum gerði Alþingi þó vel í því að sameinast um ályktun þar sem kallað var eftir tafarlausu vopnahléi. Hryðjuverk Hamas frá 7. október voru fordæmd en sömuleiðis fordæmdi Alþingi „allar aðgerðir ísraelskra stjórnvalda í kjölfarið sem brjóta gegn alþjóðlegum mannúðarlögum, þ.m.t. óheyrilega þjáningu, manntjón, mannfall almennra borgara og eyðileggingu borgaralegra innviða“. Það tók þáverandi ríkisstjórn tíma að finna taktinn í að beita rödd Íslands á alþjóðavettvangi. Ný ríkisstjórn hefur beitt sér meira og markvissar eins og Baldur Þórhallsson stjórnmálafræðiprófessor vakti athygli á í Silfri Egils sl. mánudag. Ísland hefur skipað sér í sveit þeirra þjóða Evrópu sem tala nú skýrast og þrýsta á um aðgerðir. Um þær hefur þó ekki skapast samstaða.
Frammi fyrir þessu hlýtur ríkisstjórnin að kortleggja hvaða leiðir eru til að auka þrýstinginn. Allir eru sammála um að Hamas þarf að skila gíslum, leggja niður vopn og láta af völdum. Hörmungum almennings á Gasa og hungursneyð verður þegar að linna og til þess þarf að auka þrýsting á Ísrael. ESB tók í sumar saman yfirlit um leiðir til að auka þrýsting, kosti þeirra og galla, til að tryggja mannúðaraðstoð, vopnahlé og endi átakanna. Það getum við einnig gert. ESB hefur ekki náð samstöðu um að beita refsiaðgerðum eða segja upp fríverslunarsamningum. Það getum við tekið upp og byggt bandalög, í samstarfi við aðrar þjóðir. Ísland er ekki stórveldi en getur unnið með öðrum og beitt sinni skýru rödd og ég fullyrði að þar hefur ríkisstjórnin þing og þjóð að baki sér.
Höfundur er alþingismaður Reykvíkinga. dagur@althingi.is
