Ég skrifaði þessa grein og lét gervigreind reyndar fara yfir það helsta og færði yfir í nútíma frá fortíð. En greinin er runninn úr grein sem ég fann eftir nafna minn, Magnús Kristinsson.
Kvótakerfið byggir hvorki á hagkvæmri né skynsamlegri nýtingu fiskistofna
Ég tel ljóst að núverandi kvótakerfi byggir hvorki á hagkvæmri né skynsamlegri nýtingu fiskistofna, heldur á kerfisbundinni tilfærslu verðmæta frá þeim sem stunda veiðar yfir til þeirra sem halda á veiðiheimildum.
Þegar aflaheimildir eru seldar á allt að 7.000.000 krónur tonnið á sama tíma og afurðir veiðanna seljast ekki nema á um 500.000 krónur tonnið, blasir við einföld staðreynd: veiðar geta ekki staðið undir slíkum viðskiptum.
Þetta gildir jafnvel áður en tekið er tillit til alls rekstrarkostnaðar, svo sem launa, olíu, viðhalds, trygginga, afskrifta og fjármagnskostnaðar. Slíkt kerfi getur ekki myndað rekstrargrundvöll fyrir útgerðir sem vilja vinna, fjárfesta og skapa raunveruleg verðmæti með veiðum.
Strandveiðar hafa alla burði til að vera sjálfbær og atvinnuskapandi atvinnugrein
Sama rökvísi á við um veiðar í svokölluðum aukategundum umfram þorsk. Í mörgum tilvikum er leiguverð aflaheimilda í þessum tegundum orðið jafnhátt eða jafnvel hærra en markaðsverð afurðanna. Afleiðingin er sú að sá sem stundar veiðarnar ber allan kostnað og alla áhættu, en situr eftir launalaus. Þetta sýnir glöggt að kerfið er ekki hannað til að styðja við veiðar heldur til að tryggja tekjur þeirra sem halda á heimildunum.
Strandveiðar skaða ekki fiskistofna né lífríki sjávar, og því er engin rökstudd þörf á höftum á þær. Á sama tíma eru önnur skip frjáls undan höftum þó svo þau skaði fiskistofna og lífríki, sem hver heilvita maður sér að er ósanngjarnt og villandi við stjórnun fiskveiða við Ísland. Að umhverfisvænni veiðar séu takmarkaðar mest frá veiðum allt árið og fái aðeins aðgang að 3% úr fiskimiðum er skýrt dæmi um ranglæti.
Ekki er haldbært að halda því fram að frjálsari strandveiðar myndu leiða til gullgrafaraæðis. Atvinnuskapandi atvinnugreinar eiga einmitt að vera ábatasamar, annars hverfur áhuginn og nýliðun stöðvast. Að gera atvinnuform óarðbært af ásetningi er ekki ábyrg stjórnun heldur kerfisbundin útilokun.
Þegar allt þetta er lagt saman blasir sú spurning við hvort ekki sé einungis hægt að horfa til þess að framsalskvótakerfinu hafi frá upphafi verið ætlað að útiloka aðra frá aðgangi að sameiginlegri auðlind þjóðarinnar.
Kerfið tryggir tekjur án vinnu fyrir fáa, á meðan þeir sem vilja nýta auðlindina, skapa störf og standa undir samfélaginu eru settir til hliðar. Strandveiðar sýna að þjóðhagsleg, samfélagsleg og vísindaleg hagkvæmni felst í því að nýta auðlindina á opinn og sjálfbæran hátt.
Slíkt fyrirkomulag er hvorki réttlátt, hagkvæmt né sjálfbært til framtíðar.
