Ég held að það sé frekar lýsandi fyrir bakslag í réttindabaráttu hinsegin fólks að kona sem er sérfræðingur í þessum málaflokki fái varla að klára setningar án þess að það sé gripið fram í fyrir henni af manni sem hefur enga sérþekkingu eða reynslu á þessu sviði – hvað þá manni sem veit ekki hvernig það er að upplifa að kynhneigð eða kynvitund hans sé smættuð í „hugmyndafræði“.
Mér leið svona svolítið eins og ég væri að hlusta á einhvern sem hefur aldrei stigið fæti í sveit vera að reyna að segja manneskju sem er fædd og uppalin á kúabúi hvernig hún ætti að mjólka beljur.
Trekk í trekk reynir Þorbjörg að setja hlutina í stærra samhengi, til þess að einmitt benda á hvernig að bakslagið hérlendis er hluti af alþjóðlegri þróun, án þess að Snorri hlusti og taki mið af þessu samhengi.
Hann þvert á móti lætur sem hún viti ekkert hvað hún sé að tala um, þrátt fyrir að starf hennar undanfarin ár hafi bókstaflega snúist um það að rannsaka og greina bakslag í réttindabaráttu hinsegin fólks.
Hennar máli til stuðnings eru fjölmargar skýrslur og rannsóknir alþjóðastofnana sem sýna fram að ákveðin pólítísk öfl og þrýstihópar hafa með skipulögðum hætti beint spjótum sínum af réttindabaráttu hinsegin fólks og mannréttindabaráttu almennt.
Skýrslurnar sýna skýrt fram á hvernig orðræða í garð hinsegin fólks hefur orðið hartrammari og hættulegri, hvernig mismunun og ofbeldi hefur aukist, og hvernig réttindastaða þeirra hefur veikst víðsvegar um heim. Þetta eru bara staðreyndir sem hefur ítrekað verið sýnt fram á.
Þetta höfum við líka séð á Íslandi. Auknir fordómar í garð ungs fólks í skólastarfi hefur verið greinileg, og sömuleiðis hefur orðið aukning á mismunun og ofbeldi í samfélaginu almennt. Skýrstu birtingarmyndir þess má svo sjá á samfélagsmiðlum, þar sem fólk leyfir sér að segja hluti um hinsegin fólk og jafnvel hvetja til ofbeldis gegn þeim. Mörg slík mál hafa ratað til dómstóla og jafnvel fallið dómar.
En í stað þess að horfast í augu við þessa þróun og taka henni alvarlega, þá móti lætur Snorri eins og hans skoðanir og viðhorf í þessum málaflokki séu til í einhverju tómarúmi, og þverneitar að þær séu hluti af þessu stærra samhengi – þrátt fyrir að hann tali nánast orðrétt eins og pólítískur leiðtogar og leiðtogar hópa sem að beita sér gagngert gegn réttindum hinsegin fólks. Auðvitað er þetta hluti af stærra samhengi, og er það í besta falli einfeldni að láta sem svo sé ekki.
Skoðanir og viðhorf okkar geta nefnilega verið byggðar á fordómum og neikvæðu gildismati, og getum við auðveldlega orðið fyrir áhrifum orðræðu sem mótar viðhorf og skoðanir okkar. Þetta sáum við til dæmis skýrt í umræðum um ein hjúskaparlög, en þar fóru einstaklingar fram með mjög fordómafullum hætti undir flaggi „skoðana“ og létu sem við yrðum að virða þær.
Sem betur fer finnst okkur það flestum sjálfsagður hlutur að fólk megi gifta sig í dag óháð kyni, en það þurfti mikla baráttu til þess að koma þeim breytingum í gegn. Sú barátta var ekki sjálfsögð, og ekki heldur alltaf vinsæl. Þar beitti fólk sem gegn þeim breytingum með nákvæmlega sama hætti og margir gera nú.
Hluti af starfi Samtakanna ’78 hefur ætíð verið að berjast gegn fordómafullri umræðu og vekja athygli á málefnum sem snerta líf hinsegin fólks. Það hefur alltaf verið hluti af mannréttindabaráttu hinsegin fólks, og að láta sem það sé einhver stefnubreyting að halda þeirri baráttu áfram lýsir gríðarlegri vanþekkingu á réttindabaráttu hinsegin fólks.
Umræður um líf hinsegin fólks eru umræður sem hafa farið fram í marga áratugi. Við höfum rætt hluti eins og hjónabönd, ættleiðingar, kynjuð rými, heilbrigðisþjónustu og málefni ungmenna fram og til baka.
Rannsóknir sýna okkur skýrt fram á að stuðningur, virk hlustum og samkennd eru alltaf rétta svarið. Það eykur lífsgæði og gerir fólki kleift að vera það sjálft.
Það er því ekki rétt að það hafi orðið einhverskonar áherslubreytingar í baráttunni. Eina breytingin sem hefur átt sér stað að nú eru menn eins og Snorri teknir við af þeim sem beittu sér gegn réttindabaráttu hinsegin fólks áður fyrr. Baráttan er ennþá sú sama, þó svo að leikmenn hafi breyst.
Ég kom fyrst út úr skápnum árið 2007, þegar að Snorri er 10 ára gamall. Sem betur fer tóku fjölskylda mín, vinir og nærsamfélagið mér opnum örmum. Það er ástæða þess að ég er hér í dag.
Síðan þá hefur svo sannarlega ýmislegt breyst í íslensku samfélagi, sem betur fer til hins góða. Hinsegin fólk hefur notið aukinna réttinda og hefur sýnileiki og samkennd aukist í samfélaginu.
Það er samt sem áður í fyrsta skipti á undanförnum árum sem ég hef fundið fyrir raunverulegri ógn og ótta um stöðu hinsegin fólks hér á landi, og hafa fordómar í okkar garð breyst frá því að vera vanþekking yfir í forhert vandlæti.
Fólk sem er í valdastöðum í samfélaginu ber því mikla ábyrgð. Þau geta haft raunveruleg áhrif á hvernig við sem samfélag tökum á þessari þróun, og hvort hún verður á forsendum fordóma og áróðurs eða samkenndar og mannlegrar virðingar. Það sem þau segja hefur áhrif og skiptir máli.
Vísindaleg þekking og rannsóknir undanfarna áratuga sýna okkur skýrt að trans fólk er til, og að besta leiðin til að auka lífsgæði þeirra sé að veita þeim stuðning og þjónustu. Mannleg samkennd sýnir okkur svo að virða þau og taka þeim eins og þau eru sé það rétta í stöðunni.
Þess væri því óskandi að þau legðu við hlustir þegar að hinsegin fólk og sérfræðingar í þessum málaflokki tala, í stað þess að grípa fram í fyrir þeim og tala yfir þau í sífellu.
