Ég get ekki orða bundist lengur yfir nýjasta klúðri Reykjavíkurborgar í vetrarþjónustu sem varð hinn 20 janúar 2026. Klúðri sem hefur valdið fjölda fólks alvarlegu líkams- og heilsutjóni, auk gríðarlegs fjárhagstjóns.
Ég vann í 8 ár sem eftirlitsmaður/verkstjóri við vetrarþjónustu hjá Reykjavíkurborg. Fyrirkomulagið var þá að mínu mati eins gott og öruggt og það getur orðið. Borgarlandið var vaktað eins og ungabarn. Fjórir menn sáu um að skipuleggja og stjórna aðgerðum við Vetrarþjónustu gatna og tveir menn sáu um slíkt hið sams á göngu- og hjólaleiðum. Þessir menn voru í beinu sambandi við verktaka og starfsmenn á bílum og tækjum.
Við gengum vaktir alla daga, allan sólarhringinn, allan veturinn, við keyrðum nánast allar götur og stíga alla daga og nætur til þess að gera okkur grein fyrir ástandinu og ákváðum út frá því hvaða aðgerða þyrfti að grípa til hverju sinni. Þetta er lykilatriði vegna þess að aðstæður eru síbreytilegar eftir því hvar maður er staddur í borginni, þær fara eftir vindátt, hitastigi, rakastigi o.fl. Ég fullyrði að þetta fyrirkomulag og áratuga samanlögð reynsla þessara sex manna minnkaði líkurnar verulega á mistökum og kom iðulega í veg fyrir heilsu- og fjárhagstjón í þeim mæli sem varð tuttugasta janúar 2026.
Fyrir rúmum þrem árum tóku stjórnendur Umhverfis- og skipulagssviðs þá óheilla ákvörðun að leggja niður þetta þrautreynda fyrirkomulag og fela óhæfu fólki, undir forystu Alexöndru Briem og Hjalta Jóhannesar Guðmundssonar, að endurskoða aðferðir við vetrarþjónustu. Búið var til algjörlega óraunhæft og í raun óframkvæmanlegt plan, eins og margoft hefur komið í ljós síðan. Dóra Björt Guðjónsdottir barði sér á brjóst á sínum tíma og gortaði af öllu saman.
Þetta kölluðu þau “heildarendurskoðun á handbók vetrarþjónustu”. Fyrirkomulagið er algjörlega óboðlegt og ávísun á stórslys eins og dæmin sanna.
Vegagerðin kallar út bíla til snjómoksturs og hálkuvarna á götum. Þeir kalla líka út einn starfsmann Reykjavíkurborgar sem er á bakvakt á kvöldin, nóttinni og um helgar. Honum er væntanlega ætlað að hafa yfirsýn og stjórna aðgerðum á götum og göngu- og hjólastígum. Það er algjörlega útilokað að þessi eini maður geti ráðið við það verkefni.
Síðust þrír vetur, 2022/2023 – 2023/2024 – 2024/2025 og sá sem nú stendur yfir eru þeir léttustu í manna minnum með tilliti til snjóa og hálku, en samt tekst þeim með vankunnáttu og þekkingarleysi að klúðra málum í hvert skipti sem kemur smá hvellur. Frostrigning er vel þekkt fyrirbæri og þurftum við oft að berjast við hana. Það eina sem dugar við slíkar aðstæður er það reyna að sjá hana fyrir og moka salti á götur og gangstíga, helst áður en hún skellur á, meðan á henni stendur og eftir að henni líkur. Það er aldrei hægt að koma alveg í veg fyrir slys og tjón við svona aðstæður en vetrarþjónusta verður að miða að því með eftirliti og þrautreyndum skilvirkum aðgerðum að lágmarka slíkt. Vetrarþjónustu verður að skilgreina sem ítrustu öryggisþjónustu.
Það vekur furðu að yfirmaður vetrarþjónustu Eiður Fannar Erlendsson lýgur óhikað í útvarpsviðtali 20. janúar til að breiða yfir mistök sín. Venjulega er það skrifstofustjóri Skrifstofu borgarlandsins sem sér um það. Eiður sagði: „Við byrjuðum klukkan fjögur í nótt með aðgerðum í söltun á götum og stígum og svo fljótlega upp úr því fór að rigna mjög mikið. Það er voða erfitt að eiga við svona þegar það er klaki og kemur bleyta í, þá vilja hálkuvarnirnar skiljast frá. Það er erfitt við að eiga þegar maður er með klaka og þegar kemur rigning í hann.“
Eiður segir: “Þá vilja hálkuvarnir skiljast frá”.
ATH. Þegar saltað er í klaka gatast hann á örfáum mínútum, bráðnun eykst og hálkan minnkar. Þegar þetta gerðist aðfararnótt 20. janúar var 2-3 gráðu hiti í borginni og þá vinnur saltið mjög hratt.
Eiður segir: „Við byrjuðum klukkan fjögur í nótt með aðgerðum í söltun á götum og stígum”.
ATH: Þetta eru hrein og klár ósannindi. Samkvæmt ferilvöktun, sem sjá má á Borgarvefsjá, fór fyrsti bíll af stað í götur milli kl. 04.30 og 05.00. Í göngu- og hjólastíga fór fyrsta tækið ekki af stað fyrr en milli klukkan 08.00 og 09.00 um morguninn sem er algjörlega forkastanlegt.
Í Handbók vetrarþjónustu sem er aðgengileg á vef Reykjavíkurborgar stendur meðal annars: Stofnstígar, svo sem göngu- og hjólastígar milli borgarhluta, fá forgang í hreinsun og síðan helstu gönguleiðir að strætó biðstöðvum og skólum sem eiga að vera greiðfærar fyrir kl. 8.00 virka daga. Aðrir almennir stígar eiga að klárast fyrir hádegi
Fyrirkomulag og framkvæmd vetrarþjónustu hjá Reykjavíkurborg er í prýðilegu lagi, svo lengi sem ekki frystir eða snjóar.
