Læknablaðið ræddi við Atla Dag Sigurðsson hjúkrunarfræðing og Hilmar Kjartansson bráðalækni og fyrrum yfirlækni bráðamóttöku Landspítalans um viðbrögð við því að átta berklasmit greindust meðal starfsfólks og fjölmenns, sögulegs neyðarfundar félaga heilbrigðisstarfsfólks vegna stöðunnar.
Viðmælendur segja hreint út að berklasmitin séu aðeins birtingarmynd dýpri og fjölþættari vanda, kerfisbundins innviðaskorts og vöntunar á pólitískri ábyrgð í áratugi. „Flest af þessu fólki hefur starfað hér stóran hluta starfsævi sinnar. Það er því ekkert langsótt að smit hafi átt sér stað hér,“ segir Hilmar. Viðbrögð framkvæmdastjórnar Landspítalans í fjölmiðlum hafi verið vonbrigði: „Í stað þess að lýsa þessu sem grafalvarlegu máli og sýna starfsfólki og berklasmituðum samkennd var lítið gert úr áhyggjum starfsfólks.
Atli Dagur segir starfsfólk hafa -upplifað þöggun af hálfu framkvæmdastjórnar. „Landspítalinn vill ekki vera í fréttum með þessum hætti og því átti ekkert að fréttast af smitunum. Við stigum fram,“ segir hann og bendir á að hafa farið í berklapróf á húð bæði 2018 og 2023 og verið neikvæður í bæði skiptin. „Síðan þá hef ég verið í fæðingarorlofi og heima með börnum mínum og í vinnunni. Átta smit á sama vinnustað eru ekki tilviljun. Þetta eru sterkar vísbend-ingar um uppruna smita. Stjórnendur geta vel sagt að þeir hafi árum saman reynt að sannfæra stjórnvöld um afleiðingar þess að svelta heilbrigðis-kerfið, því þetta séu afleiðingar þess. Berklasmitin eru einn dropinn sem fyllti mælinn og sjúklingar eru einnig í hættu.“
„Við höfum öskrað okkur hás árum saman. Vandinn er fyrst og fremst að hér liggja 60 sjúklingar inni sem ættu að vera á legu-deildum. Fólk dvelur hér dögum saman, oft eldra fólk í byltuhættu, í hættu á óráði og útsett fyrir smiti,“ segir Hilmar og rifjar upp að þegar hann var yfirlæknir 2016 hafi 15 rúm staðið á göngum og byrjað að flytja þau í bílageymsluna. Á þeim tíma voru hvorki til bekkir né búið að skilgreina 45 gangapláss til viðbótar eins og er í dag.
Hann kallar eftir óháðri úttekt á raunverulegum afleiðingum ástandsins. „Erlendar rannsóknir benda til þess að við sambærilegar aðstæður og eru nú á bráðadeild Landspítala, farnist sjúklingum verr, dánartíðni eykst við slíkar aðstæður, fleiri þurfa á endurhæfingu á hjúkrunarheimili að halda og hætta á óráði vex. Atli segir að fólk sem hafi legið þarna inni hafi haft samband og spurt hvort þeir ættu að fara í skimun og aðstandendur sýndu réttláta reiði yfir aðstæðunum. Hann bendir á að Vinnueftirlitið hafi gert alvarlegar athugasemdir og að brunavarnir séu ófullnægjandi þegar loka þarf aðgöngum vegna þrengsla.
Hilmar segist upplifa það að heilbrigðisstarfsfólkið sem starfar á gólfinu hafi misst trúna á því að umbætur séu á næsta leiti í málefnum aldraðra. Fyrri ríkisstjórnir hafa verið með áætlanir um mikla uppbyggingu hjúkrunarheimila, til dæmis stóð til að fjölga hjúkrunarrýmum um 540 á árunum 2019-2024 en raunin varð 69. „Skortur á hjúkrunarrýmum og úrræðum fyrir aldraða, plássleysi á sjúkrahúsinu og almennt stefnuleysi yfirvalda um hvaða verkefnum háskólasjúkrahús þjóðarinnar á aðallega að sinna.“
Að þeirra mati er kominn tími á þjóðarsáttmála um framtíð heilbrigðiskerfisins þar sem sveitarfélögin fari líka að axla ábyrgð í þessari uppbyggingu og leyfi fleiri lóðir undir þá uppbyggingu. „Dýrasti vistunarkosturinn fyrir þjóðina er að sjúklingar séu í biðplássi á þjóðarsjúkrahúsinu. Öll umræða um kostnað við uppbyggingu hjúkrunarrýma eða aukna heimaþjónustu þarf að taka tillit til þess hvað það skilar í sparnaði fyrir heilbrigðiskerfið í heild.
Núverandi ríkisstjórn hefur erft þessa innviðaskuld, sem og tækifærið til að vera ríkisstjórnin sem snýr þessari þróun við og tekst á við vandann á skilvirkan hátt með nýjum lausnum og varanlegum umbótum,” segir Hilmar að lokum.
