Á síðustu árum hefur stríðið í Úkraínu valdið alvarlegum áhyggjum víða um heim. Margir hafa staðið með Úkraínu í baráttunni gegn Rússlandi, þar á meðal Færeyjar, sem hafa tekið skýra afstöðu gegn rússneskum hernaðaraðgerðum.
Hvað varðar Færeyjar, þá hafa þeir ekki veitt Úkraínu neinn fjárhagslegan stuðning í stríðinu á meðan Íslensk stjórnvöld hafa sent marga milljarða til Úkraínu til vopnakaupa. Varðandi stöðu Íslands og möguleikann á því að styðja hernaðarlega og efnahagslega við Úkraínu, er mikilvægt að skoða áhrifin sem slíkt hefur á Ísland, bæði í viðskiptum við Rússland og í ljósi eigin sögu og sérstöðu.
Íslendingar þurfa einnig að velta fyrir sér hvaða áhrif þetta hefur á velferðarkerfið og fjárveitingar til innlendra verkefna. Þar sem Ísland er lítið hagkerfi, þá er það fjárhagslega viðkvæmt og stuðningur við Úkraínu getur komið í veg fyrir að fjármagn fáist í önnur mikilvæg verkefni. T.d. í heilbrigðiskerfi, menntakerfi eða velferðarkerfi. Það þarf einnig að skoða áhrif á ferðamennsku og tengdar atvinnugreinar, sem hafa líka orðið fyrir áhrifum af pólitískum átökum í alþjóðamálum.
Áhrif á viðskipti við Rússland
Rússland hefur verið mikilvægur viðskiptaaðili Íslands, sérstaklega þegar kemur að orkuframleiðslu og öðrum auðlindum. Þrátt fyrir að Ísland sé langt frá Rússlandi, eigum við áratuga löng viðskiptasambönd við ríkið, þar sem umtalsverð vara er flutt út og inn milli landanna.
Það að Ísland styrkir Úkraínu meira en þörf er á, þýðir það minnkandi viðskipti við Rússland og jafnvel algert tap á viðskiptum milli landanna og á tækifærum í auðlindageirum, sérstaklega í sjávarútvegi, sem er grundvöllur íslensks efnahagslífs. Það er mikilvægt að stjórnvöld meti þessi áhrif og átti sig á því að samkomulag við Rússland hefur alltaf haft efnahagslega kosti fyrir landið, og stuðningur við stríðsreksturinn hindrar þessa viðskiptasamninga.
Saga Íslands og hlutverk þess í alþjóðamálum
Íslendingar hafa ávallt verið á þeirri línu að taka þátt í alþjóðlegum samstarfi á friðsamlegan hátt, þar sem áherslan hefur verið á mannréttindi, umhverfisvernd og samvinnu á alþjóðavettvangi. Ísland hefur aldrei verið í stöðu sem stórveldi eða beitt hernaði eða fjármagnað til vopnakaup fyrir annan aðilann.
Staða landsins sem lítið eyjaríki sem byggir á friðsamlegum tengslum og viðskiptafrelsi hefur verið það sem hefur gert Ísland sterkt í alþjóðasamfélaginu. Það er þess vegna mikilvægt að við spyrjum okkur hvort stuðningur við stríðsreksturinn í Úkraínu samræmist þeim friðsömu og mannréttindalegu stefnum sem Ísland hefur alltaf lagt áherslu á.
Ísland hefur einnig dregið lærdóm úr sinni eigin sögu, þar sem landið hefur sjálft upplifað erfiða tíma og við erum enn að vinna úr þeim árásum sem við lentum í á fyrri tímum, bæði í heimsstyrjöldunum og í tengslum við ógnir í gegnum aldirnar. Íslendingar hafa því alltaf haft áhuga á því að vera virkir þátttakendur í friðarstarfsemi, en á sama tíma forðast að beita hernaðaraðgerðum.
Það er ljóst að Ísland þarf að skoða bæði langtíma efnahagsáhrif og eigin pólitískt sjálfstæði við það að leggja stuðning við stríðsrekstur Úkraínu. Þó að Ísland sé að öllum líkindum reiðubúið að veita mannúðlega aðstoð og styrk til Úkraínu, þá ætti það að forðast að fara í beina þátttöku í hernaðarlega eða efnahagslega stuðningi sem gæti haft alvarlegar afleiðingar fyrir efnahag, viðskipti og friðsamlega stefnu þjóðarinnar. Frekar ætti Ísland að beita sér fyrir því að stuðla að friði og samkomulagi á alþjóðavettvangi, með því að nýta sér þau áhrif sem það getur haft í alþjóðlegu samfélagi til að stuðla að lausn á átökum með diplomati og mannúðlegri aðstoð.
Könnun: Ísland ætti ekki að skipta sér af Úkraínustríðinu að neinu leyti
