Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ásgeirsson lögfræðing og formann Hagsmunasamtaka heimilanna í Síðdegisútvarpinu á Útvarpi Sögu um rétt neytenda sem eiga í greiðsluerfiðleikum.
Mjög athyglivert viðtal þar sem kom fram í máli Guðmundar að bankar og aðrir lánveitendur neita fólki um breytingar á lánum þrátt fyrir að lög kveði skýrt á um rétt neytenda til úrræða áður en til nauðungarsölu kemur. Höfnun á grundvelli greiðslumats í slíkum tilvikum stenst ekki lög.
Greiðslumat ekki áskilið við lægri greiðslubyrði
Guðmundur benti á að samkvæmt lögum um fasteignalán til neytenda frá nr.118/2016 sé ekki skylt að framkvæma greiðslumat ef endurfjármögnun eða skilmálabreyting hækkar ekki greiðslubyrði. Undanþágur gilda einnig ef hækkun greiðslubyrðar er innan við 20% eða ef breytingar eru gerðar sérstaklega vegna greiðsluerfiðleika.
Í þættinum kom fram að bankar hafi í mörgum tilvikum vísað frá umsóknum á þessum grundvelli, jafnvel þótt lögin krefjist þess ekki. Guðmundur sagði að í slíkum tilvikum væri annað hvort um vanþekkingu eða rangtúlkun á lögum að ræða. Sú framkvæmd væri ekki í samræmi við lagaramma sem ætlaður er til að verja neytendur í viðkvæmri stöðu.
Skylda til að bjóða úrræði áður en til nauðungarsölu kemur
Í máli Guðmundar kom fram að lánveitanda beri lögbundin skylda til að vinna með neytanda að lausn greiðsluvanda áður en nauðungarsala kemur til greina. Það felur í sér að veita beri fólki skilmálabreytingar, endurfjármögnun eða frestun greiðslna. Samkvæmt lögunum er ekki heimilt að vísa fólki frá þessum úrræðum með því einu að það standist ekki greiðslumat. Guðmundur lagði áherslu á að með því að neita einstaklingum í greiðsluerfiðleikum um möguleika til að bæta stöðu sína séu fjármálastofnanir að auka líkur á vanskilum og nauðungarsölum sem lögin beinlínis miði að því að koma í veg fyrir.
Ábyrgð lánveitenda á að forðast vanda
Fram kom í þættinum að tilgangur laganna sé ekki einungis að vernda fjármálastöðugleika heldur einnig að tryggja neytendavernd. Lánveitendur eigi samkvæmt lögum að grípa til úrræða áður en greiðsluvandi versnar. Ef slík úrræði eru ekki boðin og greiðslumat er notað sem hindrun eru bankar að brjóta gegn þeim skyldum sem lögin leggja á þá.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.
Bankar hóta fyrirtækjum sem taka á móti reiðufé – Stenst þetta lög?
